NVO Glas

U periodu od 6. do 12. juna 2026. godine, u Brzeću na Kopaoniku u Srbiji, održana je međunarodna obuka i događaj umrežavanja pod nazivom „Inclusion Coordinators Across Borders“, namijenjena omladinskim radnicima i edukatorima iz zemalja Zapadnog Balkana. Aktivnost je realizovana u okviru Erasmus+ projekta „Not Neat to be NEET – Nije sjajno biti NEET“, koji ima za cilj jačanje kapaciteta omladinskih organizacija za razvoj inkluzivnijih programa i obezbjeđivanje većeg i ravnopravnijeg učešća mladih sa manje mogućnosti u društvenim, obrazovnim i tržišnim procesima.

Događaj je organizovalo Udruženje Narodni parlament (Srbija), a u programu je učestvovalo ukupno osam učesnika iz Crne Gore, zajedno sa omladinskim radnicima i predstavnicima organizacija iz zemalja regiona. Projekat je podržan kroz Erasmus+ program Evropske unije, uz kofinansiranje Ministarstva regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama Crne Gore. Konzorcijum čini pet organizacija Zapadnog Balkana: Udruženje Narodni parlament (Srbija), NVO GLAS (Crna Gora), Agencija lokalne demokratije Mostar (BiH), Center for Bridging Communities – CBC Tirana (Albanija) i Omladinski centar Drenas (Kosovo*).

Tokom sedmodnevnog intenzivnog programa, učesnici su prošli kroz kombinaciju teorijskih okvira, praktičnih radionica, simulacija, terenskih posjeta i rada u međunarodnim timovima. Fokus je bio na socijalnoj inkluziji, omladinskom radu, razvoju inkluzivnih projekata i metodama rada sa mladima koji su u NEET statusu (mladi koji nijesu zaposleni, niti uključeni u obrazovanje ili obuke). Program je posebno naglašavao razmjenu iskustava između zemalja regiona i razvoj konkretnih rješenja za smanjenje socijalne isključenosti mladih.

Prvi dan bio je posvećen dolasku učesnika, smještaju i neformalnom upoznavanju, čime je započeto umrežavanje koje će se razvijati tokom cijelog programa.

Drugi dan označio je početak sadržajnog rada i bio je posvećen mapiranju realnosti mladih i razumijevanju strukturalnih prepreka inkluziji. Program je započeo zvaničnim otvaranjem i predstavljanjem učesnika kroz interaktivne metode upoznavanja i „speed networking“. Nakon toga, učesnici su radili na povezivanju evropskih i lokalnih politika kroz analizu EU Strategije za mlade 2019–2027, Evropskih ciljeva za mlade i Erasmus+ strategije inkluzije i različitosti.

Poseban dio dana bio je posvećen identifikaciji prepreka koje utiču na učešće mladih u društvu i programima mobilnosti. Učesnici su analizirali ekonomske poteškoće, zdravstvene izazove, geografsku izolovanost, nedostatak obrazovnih prilika i ograničen pristup informacijama i mobilnosti. Kroz metodologiju World Café, u nacionalnim grupama mapirali su potrebe svojih zajednica i analizirali uzroke socijalne isključenosti.

U nastavku dana organizovan je „Inclusive Innovation Lab“, gdje su međunarodni timovi razvijali kreativna i inovativna rješenja za najkompleksnije izazove inkluzije, posebno one koji se odnose na komunikacijske, jezičke i logističke barijere. Dan je završen kroz rad u refleksionim grupama, gdje su učesnici analizirali lične uvide i povezivali naučeno sa realnim kontekstom svojih zajednica.

Treći dan bio je fokusiran na prelazak iz teorije u praksu i jačanje kapaciteta za rad sa mladima. Program je započeo snažnom simulacijom društvenih nejednakosti, u kojoj su učesnici kroz dodijeljene uloge i različite životne scenarije doživjeli kako početni uslovi utiču na mogućnosti napretka, obrazovanja i zapošljavanja. Ova aktivnost završena je zajedničkom diskusijom o nejednakostima i sistemskim barijerama.

U nastavku dana realizovan je metod „žive biblioteke“ (Human Library), u okviru kojeg su učesnici koji su bili uključeni u programe praćenja rada u organizacijama (job shadowing) dijelili iskustva prelaska iz teorije u praktični omladinski rad. Ovaj segment je posebno naglasio važnost iskustvenog učenja i direktnog rada sa mladima.

Zatim su učesnici radili na razvoju strategija za dopiranje do mladih koji su van sistema obrazovanja, zapošljavanja i obuka, kroz analizu studija slučaja i kreiranje konkretnih modela intervencije. Dan je nastavljen kroz strateško umrežavanje i formiranje međunarodnih timova, gdje su učesnici revidirali akcione planove razvijene u svojim zemljama i, uz podršku facilitatora, povezali se u transnacionalne timove za budući rad. Dan je završen refleksionim sesijama posvećenim evaluaciji timske saradnje.

Četvrti dan bio je u potpunosti posvećen dizajniranju inkluzivnih projekata. Učesnici su kroz rad u okviru Project Lab-a razvijali pilot projekte zasnovane na realnim potrebama zajednica, koristeći metode kao što su Design Thinking, Project Canvas, Peer Consultancy, Youth Participation Toolkit i analize nacionalnih istraživanja.

U okviru drugog dijela dana, timovi su radili na dizajniranju konkretnih aktivnosti za mlade sa manje mogućnosti, uz paralelno planiranje resursa i finansijske održivosti projekata. Posebna pažnja posvećena je razumijevanju i primjeni Erasmus+ finansijskih mehanizama, uključujući „Inclusion Support“. Ovaj segment omogućio je učesnicima da razumiju kako se projektne ideje pretvaraju u realne, finansijski održive inicijative.

Peti dan bio je posvećen terenskoj posjeti i radu sa lokalnom zajednicom. Učesnici su posjetili grad Raška, gdje su u Domu kulture imali sastanak sa predstavnicima Omladinske kancelarije i grupom lokalnih volontera. Tokom posjete vođen je otvoren dijalog o radu sa mladima na lokalnom nivou, izazovima u uključivanju mladih, kao i o primjerima dobre prakse u omladinskom radu.

Nakon zvaničnog dijela, program je nastavljen neformalnim aktivnostima u gradu i zajedničkim boravkom u prirodi Kopaonika, što je dodatno doprinijelo jačanju međusobnog povjerenja, timske dinamike i neformalnog umrežavanja učesnika.

Šesti dan bio je posvećen prezentaciji rezultata i osnivanju regionalne mreže saradnje. Učesnici su kroz interaktivni „gallery walk“ i kratke tri-minutne prezentacije predstavili svoje pilot projekte iz perspektive mladih u NEET statusu, čime su simulirali stvarne životne situacije i izazove ove ciljne grupe.

Centralni događaj dana bilo je formalno osnivanje regionalne mreže „Inclusion Coordinators Across Borders“, tokom kojeg su predstavnici konzorcijuma predstavili dosadašnje rezultate projekta, uključujući istraživanja potreba mladih, metodologiju treninga, nacionalne obuke i programe praćenja rada u organizacijama (job shadowing). Učesnici su zajednički definisali dugoročnu viziju mreže, modele komunikacije i pravce održivosti, nakon čega su formirane četiri tematske radne grupe: Statut i upravljanje mrežom, Komunikacija i vidljivost, Akcioni planovi i projekti, te Članstvo i uključivanje novih partnera.

Dan je završen završnom refleksijom, evaluacijom i zatvaranjem programa, uz sumiranje ključnih rezultata i učenja.

Sedmi dan bio je posvećen odlasku učesnika i završetku programa, uz zaključak da je obuka doprinijela jačanju regionalne saradnje, razmjeni znanja i razvoju novih pristupa u radu sa mladima.

Učešće predstavnika Crne Gore u ovom programu predstavlja značajan doprinos razvoju inkluzivnih metodologija rada sa mladima, jačanju kompetencija omladinskog sektora i stvaranju dugoročne regionalne mreže koja će nastaviti da razvija inovativne pristupe podršci mladima u NEET statusu.